Expo FACES THEN in BOZAR

FACES THEN schetst met zo’n 50 uitzonderlijke portretten uit de Lage Landen een mooi beeld van de verschillende portretsoorten en hun functie in de 16e eeuw. Het is de eerste grote overzichtstentoonstelling over dit onderwerp sinds 1953.

De 16e eeuw was de bloeiperiode voor het portret. Eeuwenlang genoten enkel heiligen en vorsten het voorrecht om zich te mogen of kunnen laten portretteren. Vanaf de late 15e eeuw steeg het aandeel portretkunst exponentieel mee met de economie en liet de gegoede burgerij zich steeds vaker vereeuwigen.

De werken in de tentoonstelling zijn van een sublieme esthetische kwaliteit en getuigen van het uitmuntende vakmanschap van de kunstenaars. De Lage Landen (Antwerpen, Brugge, Brussel, Amsterdam, Utrecht, Haarlem…) vestigden hun reputatie als een van de belangrijkste centra van portretkunst. Kunstenaars als Quentin Metsys, Joos van Cleve, Simon Bening, Ambrosius Benson, Joachim Beuckelaer en Catharina van Hemessen vereeuwigden hun tijdgenoten in verbluffend knappe en prachtig gedetailleerde, bijna fotorealistische, schilderijen.

De tentoonstelling bevat enkele  zeldzame bruiklenen, zoals het Portret van een Oude Vrouw (Musée des Beaux-Arts de Caen) van Frans Floris de Vriendt, het Portret van Jan Van Scorel (Society of Antiquaries) van Anthonis Mor of het Portret van een Man (Privécollectie) van Ambrosius Benson. Het Zelfportret (Galleria degli Uffizi) van Anthonis Mor is bijvoorbeeld een van de standaardwerken van de kunstgeschiedenis.

Portret en identiteit

Bij de kunstenaars uit de Lage Landen heerste het idee dat de waarneembare wereld Gods schepping was waaraan niet getornd mocht worden. Zij streefden daarom naar een zo natuurgetrouw mogelijke afbeelding. Door het toevoegen van kleine imperfecties, zoals rimpels, littekens of moedervlekken, probeerden ze vat te krijgen op wat de mens tot individu maakt. Ze stonden met deze visie lijnrecht tegenover de opvattingen van de kunstenaars uit de Italiaanse renaissance, zoals Botticelli, Michelangelo of Leonardo da Vinci, die de geportretteerde probeerden te idealiseren en op zoek te gaan naar het universele in de mens. De confrontatie tussen beide visies creëerde ruimte voor het experiment: kunstenaars zochten naar een synthese tussen beide visies en er ontstond in die periode een ongeziene veelheid aan interpretaties van het portret.

Het streven naar de zogenaamde ‘pure weergave van de werkelijkheid’ is sowieso gedoemd te mislukken. Elk kunstwerk is immers een artistieke interpretatie van de werkelijkheid door de kunstenaar. Een portret is in wezen een constructie van de identiteit van de geportretteerde, door de keuze van pose, kledij, achtergrond of attributen. Dit roept boeiende vragen op over de relatie tussen de geportretteerde en de kunstenaar, over het beeld dat de geportretteerde van zichzelf heeft en over hoe hij zichzelf wil presenteren aan de buitenwereld.

Curatoren

Kunsthistoricus Till-Holger Borchert, geboren in Duitsland en gespecialiseerd in 14e- en 15e-eeuwse kunst, is sinds 2003 hoofdcurator van het Groeningemuseum en het Arentshuis in Brugge en is een gezaghebbend schrijver over de kunst van de Nederlanden. Een van de belangrijkste exposities die hij cureerde, is Memling’s Portraits (Brugge / New York, Frick Collection / Madrid, Thyssen-Bornemisza). Zijn boek Meesterwerk werd door de Financial Times geroemd als één van de beste kunstboeken van 2014.

Koenraad Jonckheere doceert Noordelijke Barokkunst aan de universiteit van Gent en publiceerde over de kunstmarkt in de 17e en de 18e eeuw en over historie- en portretschilderkunst in het Antwerpen van de 16e eeuw. Hij was curator van de tentoonstelling over Michiel Coxcie in Museum M in Leuven.

BOZAR EXPO voorjaar 2015: De blik op ‘de ander’

In de lente van 2015 richt BOZAR EXPO de blik op ‘de ander’. Het voorjaarsprogramma slaat de brug tussen renaissanceportretten en hedendaagse portretfotografie, tussen Europa en het Ottomaanse Rijk.

Het tweeluik FACES THEN. Renaissanceportretten uit de Lage Landen en FACES NOW. Europese portretfotografie sinds 1990 biedt een genuanceerd beeld van de westerse beeldtraditie van de portretkunst. Het portret heeft een andere status dan een landschap of een stilleven: wie naar een portret kijkt, kijkt naar “de ander”.

Complementair hieraan stelt BOZAR de tentoonstelling Het Rijk van de Sultan. De Ottomaanse wereld in de kunst van de renaissance voor. Blikvangers zijn de portretten van oosterse heersers en westerse kooplui door Venetiaanse meesters als Tintoretto, Bellini, Titiaan of het atelier van Veronese. De blik op “de ander” wordt zo verbreed tot een blik op een andere cultuur.

De drie tentoonstellingen gaan samen boeiende dwarsverbanden aan in tijd en ruimte. Ze vertellen een gelaagd verhaal over de constructie van identiteiten en de beïnvloeding van de perceptie, een debat dat in onze tijd van sociale media, selfies en de toenemende globalisering brandend actueel blijft. Met deze drie tentoonstellingen biedt het Paleis voor Schone Kunsten zijn publiek de gelegenheid om vanuit verschillende invalshoeken een breder begrip te krijgen van portretkunst en het concept beeldvorming. Welk beeld hangt een kunstenaar op van zichzelf, van anderen of van andere culturen? En in welke mate beïnvloedt deze constructie de perceptie van de werkelijkheid?

Het hele programma kadert in de missie van het Paleis voor Schone Kunsten om tentoonstellingen uit te werken die een eeuwenlange artistieke kruisbestuiving en de geschiedenis en identiteit van Europa belichten.

Curatoren: Till-Holger Borchert, Koenraad Jonckheere

Steun: Ministerie van Buitenlandse Zaken


Met werken van: Simon Bening , Ambrosius Benson, Quentin Metsys, Bernard van Orley, Michel Sittow, Joos van Cleve, Floris van de Vriendt, Master of the Magdalena Legend, Marteen van Heemskerck,Anthonis  Mor, Joachim Beuckelaer, Willem Key, Adriaen Thomasz. Key, Frans I Pourbus, Pieter Pourbus, Catharina van Hemessen

 


 

PRAKTISCHE INFORMATIE

 

FACES THEN. Renaissanceportretten uit de Lage Landen

Van 06.02 tot en met 17.05.2015

BOZAR Paleis voor Schone Kunsten, Ravensteinstraat 23, 1000 Brussel

Open: Dinsdag tot zondag: 10u > 18u (donderdag: 10u > 21u)

Gesloten: Maandag

TICKETS

Ticket: € 10/8 (BOZARfriends)

Combitickets:

FACES NOW/FACES THEN: € 14/12

Het Rijk van de Sultan + FACES NOW/FACES THEN: € 21/19

 

BEZOEKERSINFORMATIE

Bezoekersgids: € 1

Catalogus: € 49,50 (256p. NL/FR, BOZAR BOOKS & Hannibal), Hardcover, 31 x 24 cm

 

RONDLEIDINGEN

BOZAR organiseert dit voorjaar niet alleen rondleidingen per tentoonstelling, maar maakt het ook mogelijk om de highlights van verschillende tentoonstellingen te combineren in één bezoek.

Gids: € 75/ 95 (weekends)

 

PRAKTISCHE INFO

http://www.365ontdekkingsdagen.be/attractie/bozar