Expo Train World: NMBS in de Tweede Wereldoorlog - tussen moreel dilemma en dagelijkse realiteit
Written by Lore on 01 Oct 2025Stel je voor: treinen die dagelijks door België rijden, terwijl een oorlog het land beheerst. Hoe handel je als je het leven van duizenden in handen hebt, maar meewerkt aan een systeem dat onschuldigen raakt? In Train World in Schaarbeek ontdek je in de nieuwe tijdelijke expo de complexe en soms schrijnende geschiedenis van de NMBS tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Treinen tussen noodzaak en ethiek
Tijdens de Duitse bezetting lag een immense verantwoordelijkheid op de schouders van de Belgische spoorwegen. De NMBS zorgde voor de toevoer van voedsel, grondstoffen en industriële materialen, en had zo een directe impact op het dagelijks leven van de bevolking. Stoppen met rijden was geen eenvoudige optie: de treinen waren essentieel voor het functioneren van het land, maar het spoor werd ook onderdeel van de oorlogsinspanning van het Duitse rijk.
Het dilemma van collaboratie en verzet
Na verloop van tijd werd de situatie schrijnend complex. Tussen 1941 en 1944 vervoerde de NMBS dwangarbeiders, politieke gevangenen, Joden en Roma naar Duitsland en de kampen in Oost-Europa. Binnen het bedrijf bestond sterk verzet, maar de treinen bleven rijden. Dit roept vragen op die vandaag nog steeds relevant zijn: hoe ver ga je in samenwerking met een dictatoriaal regime om het algemeen belang te dienen? En wanneer kies je voor verzet, ook al brengt dat risico’s met zich mee?
Herdenken voor een nieuwe generatie
NMBS hecht veel belang aan het doorgeven van deze geschiedenis en maakt de tentoonstelling daarom gratis toegankelijk voor alle jongeren onder 18 jaar, inclusief schoolgroepen. De tentoonstelling is onderdeel van de herdenkingsactiviteiten van NMBS en is gebaseerd op onderzoek van het Studie- en Documentatiecentrum Oorlog en Hedendaagse Maatschappij naar de rol van de Belgische spoorwegen tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Praktisch
Wanneer: 26 september 2025 – 28 juni 2026
Waar: Train World, Schaarbeek
Een unieke kans om te ontdekken hoe een ogenschijnlijk alledaagse dienst als de spoorwegen werd verstrengeld met historische gebeurtenissen, en hoe keuzes op het spoor soms het verschil maakten tussen leven en dood.