GUM: de geheimen van de wetenschap

Ooit al eens een kijkje willen nemen in het hoofd van een wetenschapper? Benieuwd hoe wetenschappelijk onderzoek precies werkt en of dat meer is dan dikke boeken bestuderen en proefjes doen? Dan ben je in het GUM in Gent aan het goede adres. Wij namen de proef op de som en namen zowel de tienerdochter als grootouders mee op uitstap. Benieuwd wat ze er van vonden? 

Sinds 2020 is Gent een nieuw museum rijker. Het GUM ofwel het Gents Universiteitsmuseum ligt om de hoek van het SMAK en op wandelafstand van station Gent Sint-Pieters. Verwacht hier geen klassiek wetenschapsmuseum met topstukken uit onderzoek en universitaire disciplines, of een plek waar je allemaal proefjes kan doen. 

Maar wat is het dan wel? Dit is wel een interactief museum dat op een boeiende manier vertelt hoe wetenschappelijk onderzoek het resultaat is van heel veel vallen en weer opstaan, serieus wat getwijfel en ook verbeelding.  

Wist je dat de Universiteit Gent beschikt over meer dan 400.000 wetenschappelijke objecten uit alle mogelijke disciplines, van geneeskunde tot archeologie, psychologie, ...?
Velen stammen nog uit de tijd van Koning Willem I, die in 1817 een wet vervaardigde dat alle Rijksuniversiteiten vanaf dan moesten beschikken over een wetenschappelijke collectie planten en dieren en een instrumentenkabinet. Dat zorgde na 200 jaar tijd voor een boeiende collectie aan stukken. Denk maar aan skeletten en opgezette dieren, meettoestellen, medische instrumenten, maar ook maquettes, archeologische objecten en tekeningen.
De universiteit zag al langer dat ook de ‘gewone mens’ interesse toonde in hun collectie en stelde het jaarlijks tentoon tijdens de Gentse Feesten. Aangezien dat een succes was, doen ze dat nu sinds 2020 ook blijvend in het GUM.

Op een tiental minuutjes stappen van het treinstation spotten we het museum, gelegen tussen prachtige tuinen en plantenserres. Ook die mogen we straks bezoeken, maar eerst gaan we op onderzoek in het gebouw zelf. We stappen de lift in om naar de derde verdieping te zoeven en de liftquote is al helemaal on point: ‘Ons hoofd is rond zodat ons denken van richting kan veranderen’. Alright! 

Het GUM is ingedeeld in 7 thematische zones: chaos, twijfel, model, meten, kennis, verbeelding en netwerk. Geen zones per discipline dus, maar eerder kernwoorden over hoe een wetenschapper bij onderzoek te werk gaat. Zo zien we hier bijvoorbeeld dat de maquette van het Pantheon naast een wassen model van een huidaandoening staat en nog weer eens naast een vaas uit de Oudheid. Chaos dus, maar toch weer niet :-)

We worden door de museummedewerker heel vriendelijk welkom geheten met een woordje uitleg en gaan van start met thema ‘Chaos’.  Heel fijn is dat er naast de objecten bekijken, ook telkens interactieve zaken te doen zijn. Zo is er een test waarbij we gezichten moeten indelen als betrouwbaar of niet. Ofwel: is de persoon die je ziet een veroordeelde crimineel of een creatieve artiest? We doen allemaal de test en het is best confronterend dat we allemaal denken iets zeker te zijn op basis van alleen maar naar iets te kijken. Niet dus …
De toon is gezet ? Tijd om verder te gaan!

We dwalen verder door de verschillende thema’s. Heel leuk is het dat de objecten je uitnodigen om te raden over wat het nu precies gaat. De ouders zijn geboeid door de oude meet- en weegtoestellen, terwijl de dochter echt alle testjes van de psychologische proeven wilt uitproberen. Zelf vind ik de mallen met huidaandoeningen best indrukwekkend, of het hoofd op sterk water waaruit onderzoekers vroeger de hersenen konden bestuderen. Je ziet: voor elke interesse wat wils hier.

Helemaal bovenin het museum gaan we op tocht in de tijdelijke expo ‘Wonderkamer van de waarheid’. Want heel vaak volgt er uit onderzoek eerst nog veel meer twijfel dan waarheid. Meer zelfs: een flinke portie twijfel is essentieel voor een goed onderzoek. En wat is nu de waarheid en wat niet?

Wat ons uit deze opstelling vooral bijblijft: is de test over ‘fake news’. Als kritische nieuwslezer zou ik mezelf toch omschrijven als iemand die niet zomaar alles klakkeloos gelooft. Well, think again! Niet dus, en wat meer is: uit de antwoorden op de test kan de computer zelfs afleiden of ik voor politieke thema’s links of rechts geneigd ben te stemmen. Echt iets wat stof geeft om over na te denken.

Tijd om naar buiten te trekken! En dat is hier absoluut geen straf, want het museum is omgeven door prachtige tuinen en serres! We maken foto’s bij de lotusbloemen in de vijver en genieten van de hitte van de serre met de tropische planten. Trouwens nog belangrijk om te vermelden: de plantentuin en serres zijn gratis toegankelijk! (het museum zelf is wel betalend)

Wat was dit een fantastisch halve daguitstap in Gent! Cultuur en natuur in één locatie, en nog heel wat nieuwe inzichten om op weg naar huis over te babbelen. Een aanrader!