Het Arboretum in Kalmthout valt in de prijzen met hun doorkijkhaag

In 2022 rondde het Arboretum Kalmthout de renovatie van hun historische doorkijkhaag af. En met succes, want ze vallen ermee in de prijzen! Op 18 juni 2023 kende het Fonds Louise Vanden Bulcke, in beheer van de Koning Boudewijnstichting het provinciale groendomein een Eervolle Vermelding toe bij de Hans Vredeman de Vriesprijs 2022. 

Elk jaar lanceert het Fonds Louise Vanden Bulcke een projectoproep om de Hans Vredeman de Vries Prijs uit te reiken, met een geldbedrag van € 6.000. De prijs heeft een dubbel doel. Langs de ene kant bekroont de prijs een project met natuurhistorische waarde en langs de andere kant ondersteunt het restauratiewerkzaamheden . Louise Vanden Bulcke had een grote passie voor tuinen, vooral historische tuinen. Deze passie leidde tot de oprichting van een fonds met haar naam om de aanleg, het behoud en de restauratie van historische tuinen en parken te bevorderen.

Dit jaar werd voor het eerst een Eervolle Vermelding bij de Prijs uitgereikt. Hoewel er geen geldbedrag aan de Eervolle Vermelding is verbonden, ontving het laureaat, Arboretum Kalmthout, een plaquette voor de evocatie van de historische doorkijkhaag, die bij de haag geplaatst zal worden.

Juryvoorzitter Herman van den Bossche: “Aangezien het bij de doorkijkhaag een evocatie van het 19^de-eeuwse origineel betrof, dus geen échte restauratie, en daardoor niet volledig overeenstemde met de wilsbeschikking van Mevrouw Louise Vanden Bulcke, deed de jury het voorstel van deze Eervolle Vermelding. De jury is immers van oordeel dat het project een geslaagde hedendaagse interpretatie geeft van een volledig verdwenen, maar waardevol straatbeeld.”

Bestuurslid Annie Lagae moedigt organisaties en individuen aan om ook een project in te dienen: “De Hans Vredeman de Vriesprijs wordt enkel uitgereikt aan concrete projecten in Vlaanderen. Voorwaarde is dat de projecten minimaal publiekstoegankelijk moeten zijn. Restauratiewerken in historische tuinen en parken, of onderdelen ervan, komen in aanmerking zoals historische tuinconstructies, paviljoens, ijskelders, rotswerken, priëlen, bruggen, pergola's, waterbekkens, tuinornamentiek met erfgoedwaarde zoals tuinbeelden en tuinvazen, professionele boomverzorging, de duurzame beschutting van planten of tuinornamenten voor de winter, de heraanplanting van plantensoorten die er in het verleden aantoonbaar aanwezig geweest zijn, restauratie van historische tuin- en parkverlichtingen, enzovoort. Bij de volgende editie zal het Fonds Louise Vanden Bulcke 20 jaar bestaan, en looft het een verhoogde prijs uit voor een bedrag van € 10.000.” 

Charles Van Geert is een kweker van bijzondere bomen. In 1872 besloot hij naast het historisch Vangeertenhof een prestigieus visitekaartje te plaatsen: een doorkijkhaag. Deze unieke haag was jarenlang het straatbeeld aan het station van Calmthout, tot de haaf tijdens de Tweede Wereldoorlog beschadigd werd en verdween. Ruim 150 jaar na de aanplantingen groeit er nu opnieuw een volwaardige doorkijkhaag.

In september 2022 stond de buitententoonstelling '150 jaar doorkijkhaag' opgesteld aan het terras van het Vangeertenhof om de haag te onthullen. Bezoekers konden vier maanden lang het interessante verhaal achter de doorkijkhaag ontdekken. En dat mocht men letterlijk nemen; door aan een touw te trekken, kwam op panelen tekst en beeld tevoorschijn in de gaten van de haag.

Gedeputeerde Mireille Colson, bevoegd voor Recreatie- en Groendomeinen in de provincie Antwerpen en ook voorzitter van Arboretum Kalmthout, is enthousiast over het resultaat:  “Het terugbrengen van de doorkijkhaag is een aanvulling op de renovatie van verschillende erfgoedelementen op het domein, zoals de Gloriëtte in 2011, de cottage in 2017 en het Vangeertenhof in 2020. De renovatie van dat laatste witte gebouw werd helemaal afgerond drie jaar geleden, inclusief het gevelopschrift Société Anonyme Horticole de Calmpthout. Zo kreeg het dorpsbeeld rond het station van Kalmthout zijn 19de-eeuwse grandeur terug. De toegegroeide doorkijkhaag is daarbij de kers op de taart, en deze Eervolle Vermelding bij de Hans Vredeman de Vriesprijs 2022 bevestigt dat.”

De huidige doorkijkhaag is dus een moderne interpretatie van een verloren doorkijkhaag die voor de Tweede Wereldoorlog in Kalmthout groeide.

 “Die haag, geplant in 1872, dateert uit de periode dat op deze plek nog geen arboretum was, maar wel een kwekerij van bijzondere bomen en planten, eigendom van Charles Van Geert,” legt conservator-directeur Abraham Rammeloo uit. “De haag vormde toen de helft van een zogenaamde berceau, een overdekt tuinpad dat de kwekerij aan de straat begrensde, en had vooral een logistieke functie. Het was een schaduwplek die diende als beschutte stockageplaats voor planten die klaar waren voor transport naar klanten. Om toch licht te hebben, zowel voor de planten als voor het personeel, waren er ramen in de haag gesnoeid. De berceau had toen aan elke zijde een rode beukenhaag en als ‘dak’ een begroeiing van klimop en wilde wingerd.” 

Meer info!